BYSZEWY
Najstarsze zapisy archiwalne na temat wsi Byszewy pochodzą z 1391 r. Właścicielami Byszew byli przez długi czas członkowie rodziny Plichtów. Teodor Plichta nabył Byszewy w 1803r. od poprzednich właścicieli Piotra Staniewskiego oraz Piotra i Stefana Nagórskich.
Dwór w Byszewach został zbudowany pod koniec XVIIIw. przez Teodora Plichtę (1755-1833). Jest to dwór klasycystyczny murowany o konstrukcji na planie wydłużonego prostokąta z gankiem wspartym na czterech kolumnach, dach kryty gontem na deskowaniu. Miejsce to związane jest z postacią Jarosława Iwaszkiewicza. Pisarz przyjechał tu po raz pierwszy w 1911r. w charakterze korepetytora. Później wielokrotnie odwiedzał to miejsce opisując je z wielkim sentymentem min. w „Książce moich wspomnień” i in. Po wojnie w dworku mieściła się najpierw szkoła, później gospodarował tu Urząd Bezpieczeństwa, a budynek zamieszkiwali jeńcy niemieccy. Kolejnym użytkownikiem było Państwowe Gospodarstwo Rolne (PGR). W latach 1978-1982 we dworze przeprowadzono kapitalny remont.
Integralną część dworu stanowi park podworski. Otoczenie dworu oraz park znajdujący się na południe od dworu są bardzo zaniedbane. Nie zachował się staw zlokalizowany przy wjeździe, po II wojnie wyciętych zostało kilka starych drzew. Na uwagę zasługuje kilka 200-letnich dębów, buków, lip i modrzewi zachowanych w południowej części parku. Niewątpliwie najokazalszym obecnie drzewem w parku jest rosnący w pobliżu stawów na południe od dworu pomnikowy dąb szypułkowy o 6-cio metrowym obwodzie. Dąb jest całkowicie spróchniały wewnątrz, siatki chronią go przed dalszymi zniszczeniami.
DĄBROWA
W pobliżu miejscowości znajduje się najwyższe na terenie PKWŁ wzniesienie 284 m. n.p.m. z charakterystycznym skupiskiem anten przekaźnikowych. Niedaleko wzgórza stara opuszczona baza radziecka.
DOBRA
Starokatolicki kościół Mariawitów z 1910r. wraz z cmentarzem znajdującym się na południe od kościoła, usytuowany jest we wschodniej części wsi. Kościół o charakterystycznej neogotyckiej sylwecie dość często spotykanej na obszarze Parku.
Mariawici stanowią grupę wyznaniową, która wyłoniła się z Kościoła Rzymsko-katolickiego w XIXw. Swoją nazwę zawdzięczają imieniu Matki Bożej - Maryi (Mariawita – życie Maryi). Początki Mariawityzmu sięgają 1893 r. i związane są z osobą klaryski, błogosławionej M. Franciszki Kozłowskiej (1862-1921). Założycielka Mariawitów - zwana przez nich „Mateczką” - spoczęła po śmierci w krypcie mariawickiej katedry w Płocku (tzw. „Świątyni Miłosierdzia i Miłości”). Jako niezależny Kościół Mariawici rozpoczęli działalność religijną w 1906 r., kładąc nacisk na “potrzebę odrodzenia duchowego przez odnowienie czci dla Chrystusa Pana w Eucharystii” (ks. Michał M. Ludwik Jabłoński). Rozwijają kult maryjny i eucharystyczny, odrzucając rzymskokatolicki dogmat o nieomylności papieża. Mariawici przyjmują Komunię Świętą pod dwiema postaciami: chleba i wina. Uznają jedynie siedem pierwszych soborów ekumenicznych oraz dogmat o niepokalanym poczęciu Najświętszej Marii Panny. Już w 1907 r. wprowadzili do liturgii język ojczysty. Przymiotnik „starokatolicki” podkreśla wierność zasadom starokatolicyzmu według założeń Unii Utrechckiej (m.in. kapłan podczas mszy świętej stoi tyłem do wiernych). W 1935 r. doszło do rozłamu wśród Mariawitów, w wyniku czego powstały dwie odrębne organizacje religijne: Kościół Starokatolicki Mariawitów w RP (z siedzibą władz w Płocku) oraz Kościół Katolicki Mariawitów (zwany często grupą felicjanowską od siedziby władz w klasztorze w Felicjanowie k. Płocka). Przyczyną rozłamu był stosunek do mistyki i charakteru cudownych objawień założycielki Kościoła oraz kwestia kapłaństwa kobiet.
Obecnie Kościół Starokatolicki Mariawitów działa na podstawie Statutu z 1967 r. Jest organizacją niezależną. Kościół tworzy duchowieństwo (nie jest wymagany celibat), zgromadzenia zakonne oraz świeccy członkowie parafii mariawickich. Na jego czele stoi Biskup Naczelny, który zarządza trzema diecezjami: warszawsko-płocką, śląsko-łódzką i lubelsko-podlaską. W 1995 r. Kościół liczył ok. 26 tys. wiernych należących do 36 parafii oraz posiadał 46 obiektów sakralnych (kościołów i kaplic). Posługę kapłańską sprawowało 32 duchownych (księża kształcą się w mariawickim Seminarium Duchownym w Płocku). Na terenie PKWŁ Mariawici stanowią silną (w niektórych miejscowościach dominującą liczbowo) grupę wyznaniową.
Dobra – cmentarz rzymsko-katolicki przy parafii pod wezwaniem Św. Józefa. Położony jest przy drodze Łódź-Stryków w niedalekiej odległości od kościoła na pograniczu stoku i dna doliny rzecznej. Poświęcenie cmentarza nastąpiło w 1939r., lecz występują tu starsze nagrobki. Pierwotnie pochówki odbywały się na placu przykościelnym. Od drugiej połowy XV w. groby przeniesiono na miejsce obecnego cmentarza. Znajduje się tu pomnik wystawiony w miejscu spoczynku powstańców z 1863r. Na pomniku widnieje napis: „Niewolnym bohaterom z 1863r. – wolni rodacy 1933r.” Szczególnym bohaterstwem w czasie bitwy pod Dobrą w 1863 r. odznaczyła się nauczycielka Maria Piotrowiczowa broniąca wraz z grupą młodzieży powstańczego sztandaru. Nie posłuchawszy wezwania do poddania została brutalnie zakłuta bagnetami przez kozaków. Ciało zamordowanej Marii przewieziono do Łodzi, by złożyć je na cmentarzu przy ul. Ogrodowej obok męża, zmarłego w wyniku odniesionych w bitwie ran.
DOBIESZKÓW
Park podworski w Kolonii Dobieszków pozostał zachowany w dość dobrym stanie. Park wraz z dworem powstał w drugiej połowie XIX w. Obecnie zajmuje pow. ok. 7 ha. Na terenie parku można znaleźć wiele gatunków drzew i krzewów. Najstarsze z nich, a zarazem najcenniejsze (stary dąb, lipa i kasztanowiec) rosną na wschód od przebudowanego dworu. W 1979r. dwór wraz z parkiem przeszedł w posiadanie OHP (Ochotniczych Hufców Pracy).
W sąsiedztwie miejscowości znajduje się rezerwat Struga Dobieszkowska - utworzony w celu ochrony naturalnej doliny rzeki Młynówki wraz z charakterystycznymi dla dna oraz stoków doliny rzecznej lasami. Rezerwat jest jednym z trzech znajdujących się na terenie Parku. Jego powierzchnia wynosi 37,65ha. Występuje tu duża różnorodność fauny i flory.
GŁĄBIE
We wschodniej części miejscowości znajduje się zabytkowy cmentarz niemiecki. Cmentarz umiejscowiony jest na niewielkim wzniesieniu i porośnięty drzewami. Ślady mogił słabo widoczne. Ogrodzenie cmentarza zbudowane jest z kamieni polnych.
GRABINA
W zachodniej części wsi na wzgórzu porośniętym lasem znajduje się zabytkowy cmentarz ewangelicki. Do dziś zachowały się jedynie resztki ogrodzenia z kamieni polnych i ślady mogił.
GŁOGOWIEC
Miejscowość o wyjątkowych walorach krajobrazowych. W południowo-zachodniej części wsi, tuż za skrętem na Byszewy znajduje się niewielki zabytkowy cmentarzyk. Położony jest na lekkim wzniesieniu wśród pól. Z drogi widoczny jest jako niewielki zagajnik. Jest to cmentarz ewangelicki z przełomu XIX i XX w. Założony jest na planie prostokąta. Mogiły zarosły trawą, a wokół widnieje ślad ogrodzenia z kamieni polnych.
GRZMIĄCA
Po raz pierwszy nazwa miejscowości pojawiła się w źródłach pisanych w 1389 r. jako Grzmancza. Obecnie miejscowość składa się z dwóch części: Grzmiącej Starej i Grzmiącej Nowej. Ok. 500 m za starszą częścią osady, wzdłuż zabudowań ciągnie się głęboko wcięta dolina potoku o tej samej nazwie. W środkowej części tego niewielkiego dopływu Mrożycy znajduje się duży zespół kilkudziesięciu źródeł, wypływających z północnych stoków Wzniesień Łódzkich. W niszach źródliskowych zachowała się unikalna flora i fauna z wieloma zagrożonymi wyginięciem gatunkami.
JANÓW – WZGÓRZE
Wzgórze o wysokości 252 m n.p.m. Z wierzchołka pagóra można podziwiać piękny krajobraz dorzecza Moszczenicy (źródła na wschód od Byszew), a zwłaszcza panoramę Starych Skoszew otoczonych od zachodu lasami dobieszkowskimi, a od wschodu lasami janinowskimi.
JANINÓW
Las Janinów jest największym w Polsce Środkowej kompleksem bukowym. Jest to zbiorowisko o charakterze kwaśnej buczyny niżowej. Występuje tu bogate wczesnowiosenne runo leśne (rozwija się ono wyjątkowo bujnie jedynie wiosną, przed rozwojem liści na drzewach, które w późniejszym okresie zasłaniają światło i uniemożliwiają rozwój runa). Zdominowana jest ono przez zawilca gajowego, przylaszczkę, kopytnika. Szczególne przyrodniczo-leśne znaczenie posiada 45-cio hektarowy obszar, który porasta bukowy drzewostan nasienny.
Rezerwat Parowy Janinowskie – chroni system parowów porośniętych lasem bukowym. Łączna długość parowów wynosi ok. 2,5 km. W najgłębszym miejscu osiągają wysokość 8 m. Na dnie parowów leżą głazy narzutowe o obwodzie przekraczającym 4m.
KLĘK
Park podworski w Klęku położony jest na południe od drogi Stryków-Zgierz, na północno-wschodnim skraju lasu łagiewnickiego. Pierwsze wzmianki na temat miejscowości pochodzą z drugiej połowy XIVw. W XVIw. była to własność W. Bełdowskiego. Pałac (obecnie nieistniejący) powstał w pierwszej połowie XXw. Od momentu powstania często zmieniał właścicieli, aby w końcu przejść w posiadanie łódzkiej rodziny przemysłowców Hertzów. Z zachowanych fotografii wynika, iż był to jeden z najokazalszych pałaców w rejonie Łodzi.
W dobrym stanie zachowany jest park podworski o pow. ok. 5ha.. Główna aleja parku w południowej części skręca do ruin pałacu. Wśród drzewostanu parkowego dominują cztery dęby o okazałych formach, jawor i lipa drobnolistna. Są to pomniki przyrody. Drzewa te mają ponad 200 lat. Ponadto na uwagę zasługują okazy takich gatunków jak limba, egzotyczna jodła, wiąz górski.
LIPKA
Lipka i okoliczne osady stanowią ważne skupisko ludności mariawickiej. Dlatego mimo niewielkich rozmiarów wsi znajduje się w niej siedziba parafii Starokatolickiego Kościoła Mariawitów.
Zespół budynków parafialnych usytuowany jest po północnej stronie drogi. Tworzy go okazały murowany kościół wzniesiony na początku XXw. oraz drewniana plebania także z początku XXw.
ŁAGIEWNIKI
Pierwsza udokumentowana wzmianka o wsi pochodzi z 1399 r., ale jej historia jest znacznie dłuższa. Prawdopodobnie Łagiewniki powstały już w XI lub XII w. jako osada służebna grodu w Zgierzu. Nazwa osady pochodzi bowiem od dostarczanych na dwór książęcy łagwi (kadzi na wino). W późniejszym czasie wieś stała się własnością szlachecką, m.in. Łagiewnickich, którzy przyjęli nazwisko od nazwy miejscowości (2. poł. XVI w.), Bełdowskich i Żelewskich (w XVII w.), Karnkowskich i Zawiszów (2. poł. XVIII w. – 2. poł. XIX w.).
Najcenniejszym zabytkiem Łagiewnik jest kościół i klasztor Franciszkanów. O ich początkach wspominają liczne legendy, różniące się między sobą w szczegółach. Wszystkie jednak łączą powstanie pierwszej drewnianej kaplicy z rodziną Żelewskich (Żeleskich) i objawieniami św. Antoniego w latach 70-tych XVII w. Sprowadzeni z Piotrkowa franciszkanie przywieźli ze sobą obraz świętego, który wkrótce zasłynął licznymi łaskami. Już w 1680 r. objawienie św. Antoniego zostało oficjalnie uznane przez papieża. Łagiewniki stały się jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w środkowej Polsce.
W związku z coraz większym napływem pątników koniecznym stała się budowa większego kościoła i klasztoru dla zakonników. Uroczyste przeniesienie cudownego obrazu św. Antoniego do nowej, drewnianej świątyni miało miejsce w 1682 r. z udziałem biskupa kujawskiego i ok. 15 tys. pielgrzymów. Drewniana kaplica Żelewskiego przeniesiona została natomiast na tzw. Pustelnię (przy ul. Wycieczkowej), gdzie znajduje się do chwili obecnej.
Obecny murowany kościół pochodzi z początku XVIII w. (1701-23). Konsekracji świątyni dokonał arcybiskup gnieźnieński, prymas Teodor Potocki, którego portret znajduje się wewnątrz. Kościół został wzniesiony na planie krzyża łacińskiego (w ramionach umieszczono kaplice), w stylu barokowym, jest budowlą jednonawową, orientowaną. Barokowe są także ołtarze i większość ozdób. Centralne miejsce w ołtarzu głównym (z 1723 r.) zajmuje pochodzący z XVII w. obraz św. Antoniego Padewskiego. Dotychczas nie udało się jednak ustalić jego autorstwa. Po obu stronach ołtarza znajdują się gabloty z wotami ofiarowanymi przez wiernych. Po lewej stronie prezbiterium wmurowano kamienną tablicę w języku łacińskim z informacjami o kościele (poł. XVIII w.) oraz wykonane z czarnego marmuru epitafium Stokowskich z 1715 r. z barokowymi portretami trumiennymi członków rodziny. Przed prezbiterium, po lewej stronie, znajduje się dawna zakrystia, obecnie kaplica bł. Rafała Chylińskiego. W białym, drewnianym ołtarzu (k. XVIII w.) po beatyfikacji umieszczono obraz błogosławionego oraz przeniesioną z kościelnej krypty trumnę z relikwiami. Opasana jest ona specjalnymi pasami z biskupimi pieczęciami, stwierdzającymi autentyczność zwłok. Trumnę osłania fragment ozdobnej, barokowej kraty z krypty. Również wejście do kaplicy zamykane jest artystycznie kutą w żelazie dziewiętnastowieczną kratą. Wychodząc z kościoła warto spojrzeć w górę, na chór, gdzie znajdują się zabytkowe, barokowe organy. Często są one wykorzystywane podczas cotygodniowych, wakacyjnych koncertów pt. “Muzyka w starym klasztorze”. Odbywająca się od 1988 r. impreza na stałe weszła do kalendarza kulturalnego miasta, ciesząc się dużym zainteresowaniem łódzkich melomanów.
W ostatnim czasie w kościele w Łagiewnikach franciszkanie, nawiązując do zasad swego patrona - św. Franciszka z Asyżu, odprawiają specjalne msze dla miłośników zwierząt i ich podopiecznych.
Inne zabytki Łagiewnik to dwie kapliczki Św. Rocha i Św. Antoniego. Tam wybija źródło, które przez wielu uznawane jest za cudowne.
Rezerwat Las Łagiewnicki – chroni dobrze zachowane różnorodne postaci grądu i dąbrowy. Gdzieniegdzie występuje tu jodła, która preferuje wilgotne podłoże. We florze rezerwatu znajdują się liczne gatunki roślin chronionych i rzadkich.
MOSZCZENICA
Moszczenica jest prawym dopływem Bzury o długości 55 km. Źródła rzeki znajdują się w okolicach wsi Byszewy. W początkowym biegu Moszczenica płynie na północ wcinając się prostopadle w kolejne poziomy wysoczyznowe. Powstały w ten sposób charakterystyczne, występujące na przemian odcinki doliny o stosunkowo stromych stokach i znacznym nachyleniu (4-5‰) oraz odcinki szerszej doliny na spłaszczeniach terenu. Wyjątkowo malowniczy bieg rzeka zawdzięcza licznym zakolom wśród piaszczystych jarów oraz zbudowanym przez człowieka sztucznym zbiornikom (Cesarka).
Dopiero w okolicach Strykowa, w strefie przejściowej między Wyżyną Łódzką a pradoliną warszawsko-berlińską Moszczenica zmienia swój bieg na północno-zachodni. Gwałtownie zmienia się również wygląd doliny, która staje się szeroka i podmokła. Po kilkunastu kilometrach rzeka ponownie skręca na północ, by wpaść do Bzury we wsi Wola Kalkowa.
Budowa wspomnianych już sztucznych zbiorników uregulowała poziom wody w Moszczenicy. Wcześniej jednak rzeka charakteryzowała się dużymi amplitudami stanów wód (ponad 2 m), stwarzając co roku poważne zagrożenie dla niżej położonych zagród. W 1957 r. na wodowskazie w Strykowie zanotowano maksymalny stan wód – aż 300 cm!
W dorzeczu Moszczenicy występuje wyraźna asymetria. Dominują lewe dopływy: Borchówka, Struga Dobieszkowska (Młynówka), Kiełmiczanka.
MOSKWA
W dawnych dokumentach wieś występuje jako Moskyew (Moskiew). Terminem mosk-y określano wtedy miejsca wilgotne. Pierwsza pisana wzmianka o osadzie nosi datę 1418 r. W 2. poł. XVI w. właścicielką wsi była Barbara Skoszewska.
Inne źródła wiążą powstanie Moskwy z czasami znacznie późniejszymi. Wieś miał założyć na początku XVII w. Konstanty Plichta, uczestnik wyprawy moskiewskiej. Stała się ona siedzibą rodową Plichtów. Dopiero po spaleniu dworu w końcu XVIII w. Plichtowie przenieśli się do oddalonych o kilka kilometrów Byszew. W późniejszych czasach położenie nieco na uboczu, z dala od „drogi bitej z Brzezin do Łodzi’ nie sprzyjało rozwojowi miejscowości.
MROŻYCA
Mrożyca jest lewym dopływem Mrogi i drugą co do wielkości rzeką Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich. Jej źródła znajdują się na południowo-zachodnich przedmieściach Brzezin. Po przepłynięciu blisko 30 km Mrożyca uchodzi do Mrogi na terenie Głowna (w północnej części miasta).
Charakter Mrożycy jest zbliżony do Moszczenicy. Rzeczka malowniczo meandruje wśród urozmaiconego krajobrazu. Do głęboko wciętej doliny rzecznej (różnice wysokości sięgają 35-45 m) uchodzą parowy i niecki denudacyjne. O wybitnych walorach krajobrazu decydują też liczne źródła, naturalna roślinność (łąki, ziołorośla, różne typy lasów) oraz żyjące tu unikalne gatunki zwierząt (np. zimorodek).
W środkowej części biegu dolina Mrożycy została przekształcona w wyniku działalności człowieka. W okolicach Niesułkowa zbudowano kilka stawów rybnych oraz młyn wodny. Nie zburzyło to jednak naturalnej harmonii krajobrazu. Obecnie ze względu na wyjątkowe walory przyrodnicze i krajobrazowe rzeki, został utworzony w okolicach Tadzina zespół przyrodniczo-krajobrazowy Górna Mrożyca. Następny ma zostać w przyszłości utworzony w okolicach Niesułkowa.
Najważniejszym dopływem Mrożycy jest rzeczka Grzmiąca z Kamienną ("Ciekiem Mineralnym")
NIESUŁKÓW
Kościół rzymsko-katolicki pod wezwaniem Św. Wojciecha . Modrzewiowy kościół wzniesiony na planie krzyża w 2 poł. XVIIIw. z fundacji biskupów włocławskich. Kościółek jest kryty gontem, nad wejściem głównym ma wbudowaną rozetę. Rozbudowany został w 1903r. Dobudowano wówczas murowaną zakrystię i skarbczyk. Restaurowany w 1934, 1948 i 1985/86r. Wyposażenie kościoła stanowią min. ołtarze barokowe z XVII i XVIIIw., barokowa ambona oraz obrazy (tempera XVI i olej 2-ga poł. XVIIIw.).
PLICHTÓW
Trasa wiodąca przez wieś Plichtów jest malownicza i atrakcyjna turystycznie. Większa część trasy biegnie w obniżeniu pomiędzy pagórkami morenowymi. Po obu stronach drogi znajduje się wiele punktów widokowych z których można podziwiać urokliwą panoramę Parku. We wschodniej stronie wsi na lekkim wzniesieniu widoczne jest żwirowisko. Jest ono nadal eksploatowane, a na ścianach wyrobiska widoczne są dobrze zachowane profile glebowe zdradzające nam przeszłość tego terenu.
POĆWIARDÓWKA
Jest to drugi co do wielkości kompleks leśny na terenie PKWŁ, w znacznej części przekształcony przez gospodarkę leśną. Jedyne, stosunkowo jeszcze naturalne, płaty roślinności pozostały wzdłuż rzeki Mrożycy. Idąc szlakiem możemy obserwować pięknie wykształconą dolinę leśnego strumienia z licznymi meandrami oraz starorzeczami z bujną roślinnością i ciekawą fauną. Właśnie dzięki tym elementom rzeki są w stanie uruchamiać naturalne procesy samooczyszczania i radzić sobie nawet z bardzo dużą ilością ścieków.
Poćwiardówka - Cmentarz wojenny żołnierzy niemieckich z I wojny światowej. Położony jest przy drodze lokalnej Niesułków - Kołacin na skraju lasu. Cmentarz został założony w latach 1914-1918 na planie prostokąta o pow. 1,25 ha. Układ alei jest nieczytelny, pozostał jedynie ślad alei głównej oraz dość dobrze zachowany obelisk przy jej końcu. Po prawej stronie głównej alei widoczne są rzędy płyt nagrobnych ze słabo zachowanymi inskrypcjami.
STARE SKOSZEWY
Skoszewy swe powstanie zawdzięczają prawdopodobnie grodowi, którego ślady widoczne są w krajobrazie wsi do dziś. Usytuowany jest on ok. 650m. na południe od obecnego kościoła nad rzeką Moszczenicą. Stanowił on pierwszy w regionie łódzkim ośrodek władzy i administracji. Powstał prawdopodobnie w VI w.n.e. Na wschodnim wale grodziska usytuowany jest pomnik upamiętniający bohaterską walkę i śmierć żołnierzy poległych w czasie walk Powstania Styczniowego. Jest on dobrze widoczny z drogi Nowosolna-Stryków.
Z 1386r. pochodzą pierwsze wzmianki o Skoszewach jako o włości rycerskiej. Były one wówczas siedzibą rodu Skoszewskich. W 1426r. Władysław Jagiełło nadał im prawa miejskie. Z powodu słabego rozwoju w 1702r. Skoszewy utraciły prawa miejskie. W II poł. XIX w. właścicielami dóbr byli Henryk Zdzitowiecki i Bernard Kruszyński.
Na uwagę zasługuje również kościół w Skoszewach, obecnie Sanktuarium Maryjne, wybudowany na miejscu poprzedniego – spalonego w 1914r., a powstałego w 1694r. We współczesnym kościele wybudowanym w latach 1934-1936 znajduje się, słynący łaskami obraz Matki Boskiej Skoszewskiej. Na placu przykościelnym znajdują się dwa groby, które znalazły się tu ze względu na zasługi osób w nich spoczywających dla parafii Skoszewy. Jeden z nich to grób Teodora Plichty dziedzica dóbr Byszewy zm. w 1833r.
Na północ od kościoła przy drodze Nowosolna - Niesułków znajduje się cmentarz rzymsko-katolicki. Cmentarz powstał ok. 1380r. Na uwagę zasługują 2 mogiły zbiorowe. Pierwsza z nich to grób 21 nieznanych żołnierzy Wojska Polskiego poległych w 1939r., natomiast w drugiej spoczywają ofiary walk religijnych z 1906r.
W 1890r. wydzielono po prawej stronie Moszczenicy niewielki folwark na którym wybudowano modrzewiowy dwór. Został on spalony prawdopodobnie w trakcie działań wojennych w 1914r. Dwór, który przetrwał do czasów współczesnych został wybudowany przez F. Zdzitowskiego (zapewne syna Henryka) w latach 20-tych XXw., na wschód od poprzedniego dworku. Usytuowany jest on na wschodniej krawędzi rzeki Moszczenicy na południe od grodziska.
TADZIN
Kompleks leśny Tadzin, w części związanej z doliną Mrożycy zajmują lasy olszowe – łęgi, a także w miejscach gdzie dłuższy okres stagnuje woda wykształcają się coraz rzadsze w Polsce Środkowej olsy. Ols budują przede wszystkim olsza czarna oraz w mniejszym stopniu brzoza brodawkowata czy jesion wyniosły, rosnące na charakterystycznych kępach. Wyróżniającym elementem tego zbiorowiska jest także duży udział roślin bagiennych. W dolinie Mrożycy, na skraju uroczyska Tadzin występują bardzo bogate florystycznie i barwne, zwłaszcza wiosną, łąki – między innymi występuje tu bobrek trójlistkowy, kukułka szerokolistna i firletka poszarpana.
WZGÓRZE 278 m npm.
Ze wzgórza 278 m n.p.m. należącego do strefy krawędziowej Wzniesień Łódzkich rozciąga się jeden z bardziej interesujących widoków na malowniczą i niezwykle urozmaiconą rzeźbę powierzchni Parku. Geneza tej rzeźby związana jest z okresem zlodowacenia środkowopolskiego (180-150 tyś. lat temu) podczas którego, od północy po raz ostatni na ten obszar nasunął się lądolód skandynawski. Napotkał on w okolicach Łodzi wyżej wyniesiony próg wskutek czego spiętrzał sypkie osady przed swym czołem tworząc pagóry morenowe obserwowane dzisiaj w krajobrazie tego terenu. Osadami spiętrzonymi przez lądolód były piaski, żwiry, muły i gliny morenowe, nasunięte na ten obszar w trakcie poprzednich zlodowaceń (okres ostatniego miliona lat). To właśnie te osady pokrywają do dzisiaj obszar Parku. Widoczne są one w terenie w licznych żwirowniach i piaskowniach.
)
Integralną część dworu stanowi park podworski. Otoczenie dworu oraz park znajdujący się na południe od dworu są bardzo zaniedbane. Nie zachował się staw zlokalizowany przy wjeździe, po II wojnie wyciętych zostało kilka starych drzew. Na uwagę zasługuje kilka 200-letnich dębów, buków, lip i modrzewi zachowanych w południowej części parku. Niewątpliwie najokazalszym obecnie drzewem w parku jest rosnący w pobliżu stawów na południe od dworu pomnikowy dąb szypułkowy o 6-cio metrowym obwodzie. Dąb jest całkowicie spróchniały wewnątrz, siatki chronią go przed dalszymi zniszczeniami. )
W sąsiedztwie miejscowości znajduje się rezerwat Struga Dobieszkowska - utworzony w celu ochrony naturalnej doliny rzeki Młynówki wraz z charakterystycznymi dla dna oraz stoków doliny rzecznej lasami. Rezerwat jest jednym z trzech znajdujących się na terenie Parku. Jego powierzchnia wynosi 37,65ha. Występuje tu duża różnorodność fauny i flory. )
Trasa wiodąca przez wieś Plichtów jest malownicza i atrakcyjna turystycznie. Większa część trasy biegnie w obniżeniu pomiędzy pagórkami morenowymi. Po obu stronach drogi znajduje się wiele punktów widokowych z których można podziwiać urokliwą panoramę Parku. We wschodniej stronie wsi na lekkim wzniesieniu widoczne jest żwirowisko. Jest ono nadal eksploatowane, a na ścianach wyrobiska widoczne są dobrze zachowane profile glebowe zdradzające nam przeszłość tego terenu. )
Na uwagę zasługuje również kościół w Skoszewach, obecnie Sanktuarium Maryjne, wybudowany na miejscu poprzedniego – spalonego w 1914r., a powstałego w 1694r. We współczesnym kościele wybudowanym w latach 1934-1936 znajduje się, słynący łaskami obraz Matki Boskiej Skoszewskiej. Na placu przykościelnym znajdują się dwa groby, które znalazły się tu ze względu na zasługi osób w nich spoczywających dla parafii Skoszewy. Jeden z nich to grób Teodora Plichty dziedzica dóbr Byszewy zm. w 1833r. 
